Hoe gevaarlijk is de nieuwste coronavariant?

De omicron-variant (B.1.1.529) werd op 24 november in Zuid-Afrika ontdekt na een ongebruikelijke toename van het aantal gevallen in en rond Johannesburg. In Duitsland werden op 27 en 28 november de eerste gevallen van omicron geregistreerd bij reizigers die terugkeerden uit Zuid-Afrika – ondertussen zijn in dit land vier gevallen van omicron duidelijk bewezen, nog eens acht worden vermoed. Dit is wat we tot nu toe weten over de nieuwe mutatie van het virus.

Omikron: Hoe gevaarlijk is de nieuwste coronavariant?

Door de snelle verspreiding in Zuid-Afrika en nu in minstens 17 andere landen, waaronder 12 Europese landen, kan worden verwacht dat de omicron-variant zeer besmettelijk is. Volgens het Robert Koch Instituut (RKI) is de verantwoordelijke hiervoor waarschijnlijk de hoog aantal mutaties in het spike-eiwit – Er zijn ongeveer 30 wijzigingen gevonden van het oorspronkelijke virus. Aangezien deze onder meer voorkomen op plaatsen op het eiwit die geassocieerd zijn met een verbeterde transmissie en wat bekend staat als immuunontduiking, hopen experts dat Omikron aanzienlijk besmettelijker het kan en kan ook gemakkelijker worden overgedragen op degenen die zijn hersteld en op degenen die zijn ingeënt. In Zuid-Afrika is bijna driekwart van de nieuw gemelde infecties terug te voeren op Omicron. Eerdere gegevens brachten de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) op 26 november ertoe om Omicron te classificeren als een: zorg virus variant (“Bezorgdheidsvariant”).

Omdat de datasituatie nog zeer beperkt is, kan op dit moment niet worden gezegd of Omicron gevaarlijker is dan de voorheen dominante Delta-variant of niet. Hiervoor is verder klinisch en epidemiologisch onderzoek nodig. Geen van de met ommicron geïnfecteerde Duitse terugkeerders hoefde immers in het ziekenhuis te worden opgenomen – milde kuren werden gemeld. Allen waren gevaccineerd. Het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) schat het risico op Omicron echter als hoog tot zeer hoog in en gaat ervan uit dat de nieuwe variant binnen enkele maanden ook de overhand kan krijgen op Delta in Europa.

Beschermt vaccinatie tegen micron?

Vanwege mutaties in de spike-eiwitplaatsen die verantwoordelijk zijn voor de zogenaamde immuunontsnapping, is er momenteel grote bezorgdheid dat eerdere vaccins mogelijk minder effectief zijn tegen Omicron. Het is echter nog onduidelijk of dit ook daadwerkelijk het geval is. In een interview met ZDF vandaag ging viroloog Christian Drosten er echter van uit dat vaccins ook beschermen tegen micron: “Volgens de huidige beoordeling moet men ervan uitgaan dat beschikbare vaccins in principe zullen blijven beschermen.” Daarom is het nog belangrijker om de vaccinatiegraad te verhogen en boostervaccins te blijven verspreiden, aldus Drosten: “De beste bescherming tegen de nieuwe variant is daarom om alle vaccinatiekloven in de bevolking te dichten en de boostervaccins snel toe te dienen.”

Het Omicron-vaccin van Biontech is waarschijnlijk nog steeds effectief

Uit een onderzoek van het Africa Health Research Institute in Zuid-Afrika blijkt dat het Biontech/Pfizer-vaccin mogelijk iets minder bescherming biedt tegen de nieuwe ommicron-variant van het coronavirus. De reden voor deze aanname is de constatering dat de neutralisatie van omicron door het Biontech-vaccin minder effectief is dan bij eerdere coronavarianten het geval was. Een lager niveau van neutraliserende antilichamen het kan een lagere immuunbescherming betekenen, maar dit hoeft niet het geval te zijn. Want dit is naast antistoffen ook: Immuungeheugen van T-cellen en B-cellen verantwoordelijk voor de verdediging tegen het coronavirus. Studieleider Alex Sigal is van mening dat Omicron niet volledig immuun is voor het vaccin en dat daarom volledige vaccinatie nog steeds effectief is. Biontech-oprichter Ugur Sahin zei ook, volgens spiegel.de, “dat een boostervaccinatie nog steeds voldoende bescherming kan bieden tegen ziekten van welke ernst dan ook veroorzaakt door de omicron-variant.”

Herkennen sneltesten en PCR-testen de ommicron-variant?

Gelukkig blijkt een infectie met de omicron-variant ook aantoonbaar met de momenteel gebruikte en gangbare snel- en PCR-testen. Viroloog Sandra Ciesek plaatste op Twitter dat conventionele antigeentests van verschillende fabrikanten Omikron met succes hebben geïdentificeerd.